Υπογονιμότητα - Infertility

1Πότε ένα ζευγάρι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υπογόνιμο;
Μετά από χρονικό διάστημα ενός έτους ελεύθερων σεξουαλικών επαφών κατά το οποίο δεν επιτυγχάνεται κύηση, ένα ζευγάρι θεωρείται υπογόνιμο και θα πρέπει να υποβάλλεται σε ειδικές εξετάσεις.
2Υπάρχουν περιπτώσεις που θα πρέπει ένα ζευγάρι να υποβάλλεται σε έλεγχο πριν από τη συμπλήρωση ενός χρόνου επαφών;
Ναι, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α. εάν η γυναίκα είναι 36 χρονών ή μεγαλύτερη
β. εάν ήδη είναι γνωστή μια αιτία υπογονιμότητας (πχ. πολυκυστικές ωοθήκες, απόφραξη σαλπίγγων, διαταραχή του σπέρματος)
γ. σε περίπτωση που υπάρχει μια γνωστή κατάσταση που προδιαθέτει σε υπογονιμότητα (π.χ. ενδομητρίωση, παχυσαρκία, διαβήτης, κιρσοκήλη)
3 Ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν υπογονιμότητα;
Οι κυριότερες αιτίες που προκαλούν υπογονιμότητα είναι οι παρακάτω:
α. παράγοντες που επηρεάζουν την σάλπιγγα (απόφραξη, ιστορικό αφαίρεσής τους)
β. παράγοντες στον άνδρα που επηρεάζουν το σπέρμα του
γ. ορμονικές διαταραχές που επηρεάζουν την ωορρηξία
δ. παράγοντες που επηρεάζουν την μήτρα ή το περιτόναιο (πχ. ενδομητρίωση)

Σε ένα ποσοστό 20-25% δεν ανευρίσκεται κάποιο σαφές αίτιο υπογονιμότητας (ανεξήγητη υπογονιμότητα)
4Προσπαθώ με τον σύντροφό μου να αποκτήσω παιδί για περισσότερο από ένα έτος. Ποια είναι τα επόμενα βήματά μου;
Στην περίπτωση αυτή το ζευγάρι θα πρέπει να επισκέπτεται ειδικό γυναικολόγο αναπαραγωγής. Ο γιατρός αφού λάβει ειδικό ιστορικό και εξετάσει τον άνδρα και τη γυναίκα θα ζητήσει ειδικές εξετάσεις για να διερευνήσει το αίτιο της υπογονιμότητας. Για ένα πλήρη έλεγχο υπογονιμότητας συχνά χρειάζονται 1 ή 2 κύκλοι. Στη συνέχεια, αφού ο γιατρός θέσει τη διάγνωση υπάρχουν οι 3 παρακάτω επιλογές για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας:
α. φαρμακευτική θεραπεία για αποκατάσταση της γονιμότητας (π.χ. χορήγηση φαρμάκων για πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας)
β. χειρουργική θεραπεία για αποκατάσταση της γονιμότητας (π.χ. λαπαροσκόπηση για αφαίρεση ενδομητριωσικών εστιώνή υδροσαλπίγγων)
γ. εφαρμογή κάποιας τεχνικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (π.χ. ενδομήτρια σπερματέγχυση, εξωσωματική γονιμοποίηση)
5 Σε ποιες εξετάσεις πρέπει να υποβάλλεται ένα υπογόνιμο ζευγάρι;
Οι βασικές εξετάσεις στις οποίες πρέπει να υποβάλλεται ένα ζευγάρι με υπογονιμότητα είναι οι παρακάτω:
Α. Έλεγχος του άνδρα με: σπερμοδιάγραμμα
Β. Έλεγχος της γυναίκας με:
α. υστεροσαλπιγγογραφία για τον έλεγχο των σαλπίγγων και της ενδομήτριας κοιλότητας
β. ορμονολογικό εξετάσεις αίματος για έλεγχο της ωορρηξίας
γ. υπερηχογραφική εξέταση από τον κόλπο για έλεγχο της μήτρας και των ωοθηκών.

Ανάλογα με το ιστορικό και τα ευρήματα από τις βασικές εξετάσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν ειδικές εξετάσεις όπως η υστεροσκόπηση, λαπαροσκόπηση, ο έλεγχος για χλαμύδια, ειδικός έλεγχος σε περίπτωση καθ’ έξιν αποβολών.
6Πώς γίνεται ένα σπερμοδιάγραμμα και τι ελέγχουμε με αυτό;
Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί μια απλή εξέταση με την οποία ελέγχεται η ικανότητα του σπέρματος να γονιμοποιήσει. Η συλλογή του σπέρματος για ανάλυση γίνεται μετά από εκσπερμάτιση με αυνανισμό και αφού έχουν προηγηθεί 3-5 ημέρες αποχής από σεξουαλική επαφή. Το δείγμα αναλύεται από βιολόγο ή εμβρυολόγο και πλήθος παραμέτρων αξιολογούνται. Οι σημαντικότεροι παράμετροι που σχετίζονται με τη γονιμότητα είναι η συγκέντρωση, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων.
7Τι είδους εξέταση είναι η σαλπιγγογραφία και με ποιο τρόπο γίνεται;
Αποτελεί ακτινολογική εξέταση με την οποία ελέγχεται η βατότητα των σαλπίγγων καθώς και το εσωτερικό της μήτρας (ενδομήτρια κοιλότητα). Εκτελείται την 7η με 11η ημέρα του κύκλου χωρίς αναισθησία. Τοποθετείται στον τράχηλο της γυναίκας ένας λεπτός καθετήρας μέσα από τον οποίο εγχέεται σκιαγραφική ουσία και στη συνέχεια λαμβάνονται ακτινογραφίες. Η εξέταση είναι ασφαλής, σύντομη και στις περισσότερες φορές ανώδυνη. Αν χρειαστεί, η γυναίκα μπορεί να λάβει ένα παυσίπονο και αντιβίωση για 1-2 ημέρες.
8Τι είναι η πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας και πότε γίνεται;
Πρόκειται για πρόκληση ωορρηξίας με φάρμακα σε περιπτώσεις γυναικών που παρουσιάζουν διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας, όπως για παράδειγμα στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιούνται φάρμακα από το στόμα όπως η κιτρική κλομιφαίνη και οι αναστολείς αρωματάσης ή σε μορφή ενέσεων όπως οι γοναδοτροπίνες. Η πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας μπορεί να συνδυαστεί με ή χωρίς σπερματέγχυση ανάλογα με το ιστορικό υπογονιμότητας κάθε ζευγαριού.
9Τι είναι η ενδομήτρια σπερματέγχυση και σε ποιες περιπτώσεις συνιστάται;
Αποτελεί μια απλή τεχνική κατά την οποία το σπέρμα του άνδρα μετά από ενεργοποίησή του στο εργαστήριο τοποθετείται στο εσωτερικό της μήτρας με τη χρήση ενός λεπτού καθετήρα. Η σπερματέγχυση αποτελεί την πρώτη επιλογή θεραπείας σε περιπτώσεις που υπάρχουν ήπιες διαταραχές του σπέρματος και ταυτόχρονα οι σάλπιγγες είναι ανοιχτές. Υπάρχει η δυνατότητα σπερματέγχυσης με το σπέρμα του συζύγου (ομόλογη) ή με σπέρμα δότη (ετερόλογη).
10Τι ονομάζουμε εξωσωματική γονιμοποίηση; Σε ποιες περιπτώσεις γίνεται και ποιες μέθοδοι εφαρμόζονται;
Είναι η διαδικασία εκείνη κατά την οποία ένα ή περισσότερα ωάρια λαμβάνονται από την γυναίκα και γονιμοποιούνται σε συνθήκες εργαστηρίου με σπερματοζωάρια που λαμβάνονται από το σπέρμα του συζύγου ή του δότη.
Η εξωσωματική γονιμοποίηση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις που οι σάλπιγγες απουσιάζουν ή είναι κλειστές, περιπτώσεις σοβαρών διαταραχών του σπέρματος (ολιγοασθενοσπερμία ή αζωοσπερμία), περιπτώσεις ανεπιτυχών σπερματεγχύσεων καθώς και σε περιπτώσεις ανεξήγητης υπογονιμότητας που δεν έχει αντιμετωπιστεί επιτυχώς με άλλο τρόπο.
Με τη χρήση διαφόρων φαρμάκων διεγείρονται οι ωοθήκες και παράγονται αρκετά ωοθυλάκια από τα οποία λαμβάνονται αρκετά ωάρια (ωοληψία). Στη συνέχεια, γονιμοποιούνται από τα σπερματοζωάρια στο εργαστήριο και παράγονται έμβρυα τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονται στο εσωτερικό της μήτρας (εμβρυομεταφορά). Τα τελευταία χρόνια υπάρχει επιπλέον η δυνατότητα της μικρογονιμοποίησης (ICSI) σε περιπτώσεις διαταραχών του σπέρματος καθώς και της προγεννητικής διάγνωσης για αποκλεισμό χρωμοσωμικών ανωμαλιών και διαφόρων γενετικών νοσημάτων.